Wereldoorlog I: bloedig onbegrip

11.11.11.11. Eén keer 11 extra dit jaar, op zeven jaar van het einde van een van de bloedigste oorlogen die de mensheid heeft gekend en die onnoemelijk menselijk leed heeft veroorzaakt. De Eerste Wereldoorlog was aan het oostelijk front in Europa een bewegingsoorlog, aan het westelijk front een stellingsoorlog. Hierbij vonden niet enkele tientallen mensen de dood op enkele jaren oorlog, zoals vele landen in de oorlogen in Afghanistan en Irak, maar juist honderdduizenden mensen per slag. Het beruchtste voorbeeld is ongetwijfeld de Slag bij de Somme: hier verloren meer dan een miljoen mensen hun leven in vijf maanden uitzichtloos vechten.

 De Eerste Wereldoorlog was meer dan omwille van het menselijk leed een bevreemdende oorlog omdat onbegrip zich meester maakte van de mensen. Er was geen "goede" en "kwade" kant in dit verhaal, enkel de vijand, het trotse opgefokte vaderland van de andere. Bij de hierboven vermelde Slag bij de Somme kwamen aan Britse kant bijna een half miljoen mensen om en bij de Fransen 200.000 manschappen, terwijl bij de Duitsers ook zowat een half miljoen soldaten naar de eeuwige jachtvelden stuurden. En dan heb ik nog niet gesproken over de langdurige effecten van pakweg het gebruikte gifgas.

Aansluitend hierbij kwam nog de houding van de Europese socialisten. Is het voor deze buitenproportionele en absurde kanonnenoorlog dat de arbeidersbeweging al decennia lang gestreden had? Wat was de waarde van de Socialistische Internationale nog als kameraden niet zij aan zij, maar in elkaars vizier streden? Het is dan ook niet verwonderlijk dat dit de basis werd van één van de vele breuklijnen binnen de linkse beweging.

De reactie uit de kunstwereld loog er niet om: het dadaïsme was geboren en absurdistische kunst zou de weggeschoten waarden van de lange 19de eeuw ironiseren. Een andere kunstuiting waren de wanhoopskreten vanaf het front die soms de buitenwereld bereikten. Zo ook het klassieke gedicht In Flanders' Fields. Lang geleden heb ik hier reeds over geblogd, maar het moet gezegd: het blijft een ijzersterk gedicht. Lees en begrijp.

In Flanders' Fields

In Flanders fields the poppies blow
Between the crosses, row on row
That mark our place; and in the sky
The larks, still bravely singing, fly
Scarce heard amid the guns below.
We are the dead. Short days ago
We lived, felt dawn, saw sunset glow
Loved, and were loved, and now we lie
In Flanders fields.

Take up our quarrel with the foe:
To you from failing hands we throw
The torch; be yours to hold it high.
If ye break faith with us who die
We shall not sleep, though poppies grow
In Flanders fields.

- John McCrae